Quản lý vật liệu xây dựng

Nghị định 209/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xây dựng về quản lý vật liệu xây dựng, ban hành ngày 15/6/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Đây là văn bản ngắn nhất trong bộ nghị định hướng dẫn Luật Xây dựng 2025, nhưng lại chạm tới thứ hiện diện trong mọi công trình: viên gạch, bao xi măng, tấm lợp, cấu kiện đúc sẵn.

Nghị định 209/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào

Điều 18 quy định Nghị định 209/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026. Cùng thời điểm, Nghị định 09/2021/NĐ-CP ngày 09/02/2021 về quản lý vật liệu xây dựng hết hiệu lực. Nghị định cũng bãi bỏ Điều 14 Nghị định 144/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng.

Văn bản gồm 4 chương, 19 điều, căn cứ Luật Xây dựng số 135/2025/QH15.

Phạm vi điều chỉnh của Nghị định 209/2026/NĐ-CP

Theo Điều 1, Nghị định quy định chi tiết hai nội dung của Luật Xây dựng năm 2025:

• Điều 8 Luật Xây dựng — phát triển, sản xuất, sử dụng vật liệu xây dựng và cấu kiện xây dựng trong công trình; quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hoá vật liệu xây dựng;
• Khoản 4 Điều 11 Luật Xây dựng — cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi việc nghiên cứu, đầu tư phát triển và sử dụng vật liệu xây dựng mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh, vật liệu nhẹ, vật liệu thông minh, vật liệu thân thiện môi trường và vật liệu phù hợp vùng ven biển, hải đảo.

Khoản 2 bổ sung các biện pháp thi hành về quản lý nhà nước đối với phát triển vật liệu xây dựng, sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng, sử dụng amiăng và sử dụng chất thải trong sản xuất vật liệu xây dựng.

Bố cục Nghị định 209/2026/NĐ-CP

• Chương I (Điều 1–3): phạm vi, đối tượng áp dụng, giải thích từ ngữ;
• Chương II (Điều 4–9): chiến lược phát triển vật liệu xây dựng (Điều 4–6) và kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng (Điều 7–9), mỗi nhóm gồm khái niệm, nội dung, việc lập và phê duyệt;
• Chương III (Điều 10–15): sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng; sử dụng amiăng trắng; chính sách khuyến khích, ưu đãi; sử dụng vật liệu và cấu kiện trong công trình; chất lượng sản phẩm, hàng hoá; sử dụng chất thải;
• Chương IV (Điều 16–19): trách nhiệm quản lý nhà nước, chuyển tiếp, hiệu lực, trách nhiệm thi hành.

Vật liệu xây dựng dùng cho công trình phải đáp ứng những gì

Điều 13 Nghị định 209/2026/NĐ-CP là điều khoản có tác động thực tế nhất tới người làm dự án. Khoản 1 đặt yêu cầu bắt buộc: sản phẩm, hàng hoá vật liệu xây dựng và cấu kiện sử dụng trong công trình phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng; tuân thủ thiết kế xây dựng và chỉ dẫn kỹ thuật (nếu có); đồng thời đáp ứng các yêu cầu về an toàn và bảo vệ môi trường.

Khoản 2 đặt định hướng ưu tiên. Trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế xây dựng, quyết định đầu tư và tổ chức đấu thầu, chủ đầu tư, cơ quan chuyên môn về xây dựng và người quyết định đầu tư ưu tiên sử dụng:

• vật liệu xây dựng mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh, vật liệu nhẹ, vật liệu thông minh, vật liệu thân thiện môi trường;
• vật liệu xây dựng tại chỗ;
• vật liệu và sản phẩm xây dựng được sản xuất, chế tạo trong nước, có tỷ lệ nội địa hoá cao.

Cần đọc kỹ phần điều kiện đi kèm: việc ưu tiên phải phù hợp với tính chất công trình, yêu cầu kỹ thuật, hiệu quả kinh tế – kỹ thuật, chi phí vòng đời, tiến độ cung ứng, yêu cầu bảo vệ môi trường, và phải phù hợp với pháp luật về đấu thầu, đầu tư công, cạnh tranh cùng các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Nói cách khác, đây là ưu tiên có điều kiện chứ không phải mệnh lệnh bắt buộc dùng hàng trong nước. Hiểu sai điểm này dễ dẫn tới sai sót khi lập hồ sơ mời thầu.

Quy định về amiăng trắng trong Nghị định 209/2026/NĐ-CP

Điều 11 xử lý một chủ đề nhạy cảm. Nghị định không cấm amiăng trắng nhóm serpentine, mà đặt ra nghĩa vụ kiểm soát chặt và khuyến khích thay thế:

• Việc sử dụng phải tuân thủ pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động và bảo vệ môi trường;
• Tổ chức, cá nhân sử dụng phải bảo đảm kiểm soát bụi amiăng trong sản xuất; quan trắc môi trường lao động; khám sức khoẻ nghề nghiệp cho người lao động trực tiếp tiếp xúc; trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân; huấn luyện an toàn vệ sinh lao động; thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải theo quy định;
• Khuyến khích các cơ sở sản xuất tấm lợp áp dụng công nghệ mới, sử dụng các loại sợi thay thế sợi amiăng trắng.

Dùng chất thải làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng

Điều 15 mở đường cho hướng kinh tế tuần hoàn. Nghị định 209/2026/NĐ-CP khuyến khích sử dụng chất thải đáp ứng yêu cầu pháp luật làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và sử dụng trong công trình, nhằm tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Kèm theo là hai nghĩa vụ cụ thể. Thứ nhất, chất thải phải được phân loại, xử lý, kiểm soát chất lượng, đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn áp dụng. Thứ hai, cơ sở sản xuất, chủ đầu tư, nhà thầu và các bên liên quan phải lưu giữ hồ sơ về nguồn gốc, khối lượng, chất lượng, mục đích sử dụng chất thải, kết quả thử nghiệm và kết quả đánh giá sự phù hợp.

Nghĩa vụ lưu hồ sơ này thường bị bỏ qua trên công trường, nhưng lại là thứ được hỏi tới khi kiểm tra.

Chiến lược và kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng

Chương II của Nghị định 209/2026/NĐ-CP dành hẳn sáu điều cho công cụ quản lý ở tầm vĩ mô, chia thành hai cấp độ. Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng được quy định tại Điều 4 đến Điều 6, gồm khái niệm, nội dung và trình tự lập, phê duyệt. Kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng được quy định tương ứng tại Điều 7 đến Điều 9.

Điều 10 quy định việc sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng, còn Điều 12 nêu chính sách khuyến khích, ưu đãi cho hoạt động nghiên cứu, đầu tư phát triển và sản xuất vật liệu xây dựng mới. Điều 14 quy định về chất lượng sản phẩm, hàng hoá vật liệu xây dựng.

Chuyển tiếp khi Nghị định 209/2026/NĐ-CP có hiệu lực

Điều 17 xử lý theo hướng giữ nguyên cái đã có, chia hai nhóm:

• Chiến lược, kế hoạch, chương trình, đề án phát triển vật liệu xây dựng đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt trước 01/7/2026 được tiếp tục thực hiện đến hết thời hạn, hoặc đến khi được thay thế, điều chỉnh;
• Cơ sở sản xuất đang hoạt động và dự án đầu tư đã được chấp thuận hoặc quyết định chủ trương đầu tư trước ngày Nghị định có hiệu lực được tiếp tục thực hiện theo hồ sơ pháp lý đã được chấp thuận. Riêng hồ sơ đã nộp trước ngày hiệu lực mà đang được xem xét thì giải quyết theo pháp luật tại thời điểm nộp hồ sơ.

Văn bản cần đọc cùng Nghị định 209/2026/NĐ-CP

• Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 — Điều 8 và khoản 4 Điều 11 là gốc của Nghị định này;
• Nghị định 207/2026/NĐ-CP — Điều 14 quy định quản lý vật liệu, sản phẩm, cấu kiện, thiết bị sử dụng cho công trình trong quá trình thi công;
• Nghị định 206/2026/NĐ-CP — giá vật liệu là đầu vào của dự toán và định mức;
• Nghị định 217/2026/NĐ-CP — trình tự đầu tư và thẩm định dự án.

Câu hỏi thường gặp về Nghị định 209/2026/NĐ-CP

Nghị định 09/2021/NĐ-CP còn hiệu lực không?
Không. Nghị định 09/2021/NĐ-CP hết hiệu lực từ 01/7/2026 theo Điều 18.

Có bắt buộc phải dùng vật liệu sản xuất trong nước không?
Không. Khoản 2 Điều 13 đặt ra ưu tiên chứ không phải bắt buộc, và việc ưu tiên phải phù hợp với yêu cầu kỹ thuật, hiệu quả kinh tế, pháp luật về đấu thầu, cạnh tranh và các điều ước quốc tế.

Amiăng trắng đã bị cấm chưa?
Chưa. Điều 11 cho phép sử dụng amiăng trắng nhóm serpentine với điều kiện kiểm soát bụi, quan trắc môi trường lao động, khám sức khoẻ nghề nghiệp cho người lao động tiếp xúc, đồng thời khuyến khích chuyển sang sợi thay thế.

Dùng tro xỉ hay chất thải làm vật liệu thì cần giấy tờ gì?
Phải lưu giữ hồ sơ về nguồn gốc, khối lượng, chất lượng, mục đích sử dụng, kết quả thử nghiệm và kết quả đánh giá sự phù hợp (khoản 3 Điều 15).

Dự án sản xuất vật liệu đã được chấp thuận chủ trương trước 01/7/2026 có phải làm lại không?
Không. Được tiếp tục thực hiện theo hồ sơ pháp lý đã được chấp thuận (Điều 17).

Toàn văn Nghị định được đăng tại Công báo điện tử Chính phủ. Bản PDF tải được tại mục phía trên trang này. Khi áp dụng vào dự án cụ thể, hãy đối chiếu bản gốc và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng với từng loại vật liệu.

Nghị định này thay thế Nghị định 09/2021/NĐ-CP — xem văn bản cũ hết hiệu lực từ khi nào và căn cứ nào bãi bỏ.