Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Công trình dân dụng – Phần 3: Công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả (QCVN 04-3:2026/BXD)

Thông tư 61/2026/TT-BXD ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Công trình dân dụng – Phần 3: Công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả, số hiệu QCVN 04-3:2026/BXD. Quy chuẩn này thay QCVN 09:2017/BXD và bắt buộc áp dụng khi thiết kế, xây mới hoặc cải tạo văn phòng, khách sạn, bệnh viện, trường học, trung tâm thương mại và nhà chung cư có tổng diện tích sàn từ 2.500 m² trở lên. Đơn vị tư vấn thiết kế, thẩm tra và chủ đầu tư các dự án này cần nắm trước ngày hiệu lực 01/02/2027.

Thông tư 61/2026/TT-BXD có hiệu lực từ khi nào

Thông tư được Bộ Xây dựng ban hành ngày 30/7/2026, do Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh ký thay Bộ trưởng. Theo Điều 2:

• Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/02/2027 (khoản 1);
• Bãi bỏ Thông tư 15/2017/TT-BXD ban hành QCVN 09:2017/BXD về các công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả (khoản 2).

Lời nói đầu của quy chuẩn ghi rõ QCVN 04-3:2026/BXD thay thế QCVN 09:2017/BXD, do Viện Khoa học công nghệ xây dựng biên soạn. Căn cứ ban hành gồm Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật cùng các nghị định hướng dẫn.

Dự án đang làm dở theo QCVN 09:2017/BXD

Điều 3 Thông tư 61/2026/TT-BXD cho phép tiếp tục áp dụng QCVN 09:2017/BXD với dự án đầu tư xây dựng, trước ngày quy chuẩn mới có hiệu lực, đã thuộc một trong ba trường hợp:

• Đã được phê duyệt;
• Đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thông báo kết quả thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi;
• Đã trình cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, kể cả trường hợp thẩm định điều chỉnh.

Ngoài ba trường hợp trên, Điều 3 không nêu trường hợp chuyển tiếp nào khác. Trình tự thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi xem Nghị định 217/2026/NĐ-CP.

Công trình nào phải áp dụng QCVN 04-3:2026/BXD

Theo mục 1.1.1, quy chuẩn bắt buộc khi thiết kế, xây dựng mới hoặc cải tạo công trình có tổng diện tích sàn từ 2.500 m² trở lên, thuộc một hoặc hỗn hợp các loại: văn phòng làm việc, khách sạn, bệnh viện, trường học, trung tâm thương mại, nhà chung cư.

Mục 1.1.2 xác định năm phần phải tuân thủ: vỏ công trình; thông gió và điều hòa không khí; chiếu sáng; các thiết bị điện khác (động cơ điện, đun nước nóng, thang máy, thang cuốn); và kiểm soát hiệu quả năng lượng của công trình. Khi cải tạo, các yêu cầu chỉ áp cho bộ phận được cải tạo (chú thích 1). Phần kiểm soát hiệu quả năng lượng áp dụng trong quá trình vận hành (chú thích 2).

Một số yêu cầu kỹ thuật chính

Vỏ công trình (mục 2.1), chỉ áp dụng cho không gian có điều hòa không khí:

• Tường bao che bên ngoài phần không xuyên sáng: tổng nhiệt trở R_0.min không nhỏ hơn 0,56 m²·K/W;
• Mái bằng và mái dốc dưới 15° nằm trên không gian điều hòa: R_0.min không nhỏ hơn 1,00 m²·K/W. Mái bằng vật liệu phản xạ, mái dốc từ 15° và mái có lớp che nắng thông gió được giảm hoặc miễn theo các chú thích kèm theo;
• Cửa kính, tường kính: hệ số SHGC tối đa phụ thuộc tỷ lệ diện tích kính trên tường (WWR) và hướng (Bảng 1). Ví dụ với WWR 40%, SHGC tối đa là 0,50 hướng Bắc, 0,56 hướng Nam, 0,46 các hướng còn lại.

Chiếu sáng (mục 2.3): mật độ công suất chiếu sáng (LPD) không vượt Bảng 7, ví dụ văn phòng và khách sạn 11 W/m², trường học 12 W/m², bệnh viện 13 W/m², trung tâm thương mại 16 W/m², khu để xe trong nhà 3 W/m². Riêng nhà chung cư, thay cho mức LPD phải dùng thiết bị chiếu sáng dán nhãn năng lượng. Khu để xe trong nhà phải có thiết bị giảm ít nhất 30% công suất mỗi nguồn sáng khi không có hoạt động.

Kiểm soát hiệu quả năng lượng (mục 2.5): công trình phải có công tơ điện đo đếm tiêu thụ năng lượng theo thời gian; chủ sở hữu hoặc người quản lý tự thu thập dữ liệu tiêu thụ hàng năm. Sau 12 tháng khai thác liên tục, đầy đủ công năng thì xác định chỉ số hiệu quả năng lượng của công trình theo TCVN 13472:2022.

Trách nhiệm tuân thủ và kiểm tra

• Mọi tổ chức, cá nhân tham gia lập, thẩm định, phê duyệt, thực hiện, quản lý và vận hành công trình thuộc phạm vi phải tuân thủ quy chuẩn (mục 4.1);
• Chủ sở hữu hoặc người quản lý tự lưu trữ dữ liệu tiêu thụ năng lượng hàng năm (mục 3.2);
• Cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng các cấp kiểm tra việc tuân thủ trong hoạt động đầu tư xây dựng (mục 5.2); vướng mắc gửi Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng (mục 4.2).

Văn bản cần đọc cùng Thông tư 61/2026/TT-BXD

• Thông tư 31/2026/TT-BXD: sửa đổi QCVN 04:2021/BXD về nhà chung cư;
• Thông tư 34/2026/TT-BXD: cấp công trình xây dựng;
• Nghị định 217/2026/NĐ-CP: thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, mốc dùng trong điều khoản chuyển tiếp.

Câu hỏi thường gặp về Thông tư 61/2026/TT-BXD

QCVN 09:2017/BXD còn áp dụng không?
Thông tư 15/2017/TT-BXD ban hành QCVN 09:2017/BXD bị bãi bỏ từ 01/02/2027 (khoản 2 Điều 2 Thông tư 61/2026/TT-BXD). Dự án đã được phê duyệt, đã có thông báo kết quả thẩm định hoặc đã trình thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi trước ngày đó được tiếp tục áp dụng QCVN 09:2017/BXD (Điều 3).

Nhà chung cư bao nhiêu m² sàn thì phải áp dụng?
Từ 2.500 m² tổng diện tích sàn trở lên (mục 1.1.1). Với chung cư, yêu cầu chiếu sáng là dùng thiết bị dán nhãn năng lượng thay cho mức LPD (chú thích Bảng 7).

Cải tạo tòa văn phòng cũ có phải áp dụng toàn bộ quy chuẩn không?
Không. Khi cải tạo công trình thuộc phạm vi, các quy định về vỏ, điều hòa, chiếu sáng, thiết bị điện áp dụng cho các bộ phận tương ứng được cải tạo (chú thích 1 mục 1.1.2).

Toàn văn Thông tư và quy chuẩn kèm theo được đăng trên Công báo điện tử Chính phủ. Bạn có thể tải bản PDF và Word tại mục tải về trên trang này. Các trị số trên là trích lược; khi thiết kế, hãy dùng nguyên văn quy chuẩn và các phụ lục tính toán (Phụ lục A đến E).