Luật Di sản văn hóa 2024 và nghề tu bổ di tích

Luật Di sản văn hóa 45/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 23/11/2024 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, thay thế Luật Di sản văn hóa năm 2001. Với người làm nghề xây dựng, đây là luật gốc của một mảng việc riêng: bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích — lĩnh vực đòi hỏi chứng chỉ hành nghề riêng bên cạnh chứng chỉ hành nghề xây dựng.

Luật Di sản văn hóa 45/2024/QH15 có hiệu lực từ khi nào

Luật được Quốc hội thông qua ngày 23/11/2024 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025. Văn bản gồm 9 chương, 95 điều, tăng 2 chương và 22 điều so với Luật Di sản văn hóa năm 2001 vốn có 7 chương, 73 điều.

Văn bản quy định chi tiết thi hành là Nghị định 308/2025/NĐ-CP, ban hành ngày 28/11/2025 và có hiệu lực từ 15/01/2026.

Vì sao người làm xây dựng cần biết luật này

Bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích là hoạt động xây dựng, nhưng chịu sự điều chỉnh của hai hệ thống pháp luật cùng lúc: pháp luật về di sản văn hóa và pháp luật về xây dựng.

Luật Di sản văn hóa 45/2024/QH15 đặt ra yêu cầu về điều kiện hành nghề trong lĩnh vực bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, và dẫn chiếu sang pháp luật về xây dựng cho phần điều kiện chuyên môn tương ứng. Nghị định 308/2025/NĐ-CP cụ thể hoá điều này thành một công thức hai lớp rất rõ:

Chứng chỉ hành nghề tu bổ di tích = chứng chỉ hành nghề xây dựng tương ứng + chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức về bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích.

Nói cách khác, kiến trúc sư hay kỹ sư muốn tham gia dự án tu bổ đình, chùa, di tích lịch sử thì trước hết vẫn phải đi qua hệ thống chứng chỉ hành nghề xây dựng theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP.

Năm loại chứng chỉ hành nghề trong lĩnh vực di tích

Theo Nghị định 308/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Di sản văn hóa 45/2024/QH15, chứng chỉ hành nghề bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích được cấp cho cá nhân, gồm năm loại:

• Chứng chỉ hành nghề lập quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích;
• Chứng chỉ hành nghề lập dự án, báo cáo kinh tế – kỹ thuật;
• Chứng chỉ hành nghề thiết kế;
• Chứng chỉ hành nghề thi công;
• Chứng chỉ hành nghề tư vấn giám sát thi công.

Năm loại này ánh xạ gần như một đối một với các loại chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng, nên người đã có chứng chỉ xây dựng sẽ thấy cấu trúc rất quen thuộc.

Cơ quan cấp là Sở Văn hóa, không phải Sở Xây dựng

Đây là điểm dễ nhầm nhất với người quen làm thủ tục ngành xây dựng. Thẩm quyền cấp, cấp lại và thu hồi chứng chỉ hành nghề tu bổ di tích thuộc về người đứng đầu cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh, tức Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Thông tin về chứng chỉ được cấp, cấp lại hoặc thu hồi phải được đăng công khai trên cổng thông tin điện tử của cơ quan này trong 02 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định — một kênh hữu ích để chủ đầu tư kiểm tra năng lực nhà thầu.

Một điểm vênh giữa hai hệ thống pháp luật

Luật Di sản văn hóa 45/2024/QH15 dẫn điều kiện hành nghề theo pháp luật về xây dựng. Nhưng Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026, đã bỏ khái niệm “điều kiện hành nghề” và thay bằng “điều kiện năng lực” của tổ chức, cá nhân.

Nghị định 308/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/01/2026, tức trước thời điểm Luật Xây dựng mới có hiệu lực, nên vẫn dẫn theo hệ khái niệm cũ. Chúng tôi chưa xác định được điểm vênh này sẽ được xử lý bằng văn bản nào, nên khi làm hồ sơ bạn hãy hỏi trực tiếp cơ quan cấp về cách hiểu đang áp dụng.

Dự án tu bổ di tích vẫn phải theo pháp luật xây dựng

Bên cạnh điều kiện hành nghề, phần xây dựng của một dự án tu bổ di tích vẫn chịu các quy định chung: trình tự đầu tư, thẩm định dự án và cấp giấy phép xây dựng theo Nghị định 217/2026/NĐ-CP; quản lý chất lượng, thi công và nghiệm thu theo Nghị định 207/2026/NĐ-CP.

Điểm khác biệt là dự án tu bổ di tích còn phải qua các bước thẩm định chuyên ngành về di sản văn hóa, và phải tuân thủ nguyên tắc bảo tồn — điều mà pháp luật xây dựng thuần tuý không đề cập.

Văn bản cần đọc cùng Luật Di sản văn hóa 45/2024/QH15

• Nghị định 308/2025/NĐ-CP — quy định chi tiết, gồm điều kiện và thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề tu bổ di tích;
• Nghị định 212/2026/NĐ-CP — chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng, lớp điều kiện phải có trước;
• Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 — luật gốc của hoạt động xây dựng;
• Nghị định 217/2026/NĐ-CP — trình tự đầu tư và cấp giấy phép xây dựng.

Câu hỏi thường gặp về Luật Di sản văn hóa 45/2024/QH15

Luật có hiệu lực từ khi nào?
Từ ngày 01/7/2025, thay thế Luật Di sản văn hóa năm 2001.

Muốn làm tu bổ di tích cần chứng chỉ gì?
Cần đồng thời chứng chỉ hành nghề xây dựng tương ứng và chứng chỉ hoàn thành chương trình bồi dưỡng kiến thức về bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, theo Nghị định 308/2025/NĐ-CP.

Nộp hồ sơ xin chứng chỉ ở đâu?
Cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh, tức Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, không phải Sở Xây dựng.

Luật gồm bao nhiêu chương, điều?
9 chương và 95 điều, tăng 2 chương và 22 điều so với luật cũ.

Dự án tu bổ di tích có phải xin giấy phép xây dựng không?
Phần xây dựng của dự án vẫn chịu điều chỉnh của pháp luật xây dựng, bao gồm các quy định về giấy phép tại Nghị định 217/2026/NĐ-CP, đồng thời phải qua thẩm định chuyên ngành về di sản văn hóa.

Toàn văn Luật được đăng tại hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Trang này tập trung vào phần giao thoa giữa di sản văn hóa và xây dựng; với các nội dung khác của Luật, hãy đối chiếu bản gốc và liên hệ cơ quan quản lý văn hóa.