Sự cố công trình xây dựng: 2 mốc 24 giờ phải báo cáo

Khi xảy ra sự cố công trình xây dựng, đồng hồ bắt đầu chạy ngay lập tức. Nghị định 207/2026 đặt hai mốc 24 giờ nối tiếp nhau, và một quy tắc dễ bị vi phạm trong lúc hoảng loạn: phải chụp ảnh, quay phim, thu thập chứng cứ trước khi phá dỡ hay thu dọn hiện trường.

Báo cáo sự cố công trình xây dựng: hai mốc thời gian

Điều 45 Nghị định 207/2026/NĐ-CP chia làm hai bước:

Thông báo miệng ngay lập tức và báo cáo văn bản trong 24 giờ là hai nghĩa vụ riêng biệt, không thay thế nhau. Làm cái sau mà bỏ cái trước vẫn là thiếu.

Nếu có thiệt hại về người, chủ đầu tư phải gửi báo cáo cho Bộ Xây dựng và các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền khác — đây là nghĩa vụ thêm, không thay cho báo cáo gửi tỉnh.

Bốn nội dung bắt buộc trong báo cáo

Khoản 2 Điều 45 liệt kê:

• Tên công trình, vị trí xây dựng, quy mô công trình;
• Tên các tổ chức, cá nhân tham gia xây dựng công trình;
• Mô tả sự cố, tình trạng công trình khi xảy ra, thời điểm xảy ra;
• Thiệt hại về người và tài sản, nếu có.

Hai trường hợp riêng: sự cố công trình đi qua địa bàn từ 02 tỉnh trở lên thì UBND tỉnh nơi xảy ra gửi báo cáo cho bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành (khoản 3). Sự cố xảy ra trong quá trình khai thác, sử dụng thì chủ sở hữu hoặc chủ quản lý làm thay chủ đầu tư (khoản 5).

Sự cố công trình xây dựng: việc phải làm ngay tại hiện trường

Sau khi đã báo cáo, việc xử lý sự cố công trình xây dựng bắt đầu. Khoản 1 Điều 46 buộc chủ đầu tư và nhà thầu thi công làm bốn việc song song:

1. Tìm kiếm, cứu hộ, bảo đảm an toàn cho người và tài sản;
2. Hạn chế và ngăn ngừa các nguy hiểm có thể tiếp tục xảy ra;
3. Bảo vệ hiện trường sự cố;
4. Thực hiện báo cáo theo Điều 45.

Uỷ ban nhân dân các cấp chỉ đạo, hỗ trợ tổ chức lực lượng tìm kiếm cứu nạn và bảo vệ hiện trường.

Chụp ảnh trước khi thu dọn: quy tắc dễ vi phạm nhất

Điểm b khoản 3 Điều 46 đặt điều kiện cho việc phá dỡ, thu dọn hiện trường sự cố công trình xây dựng:

Hiện trường sự cố phải được các bên liên quan chụp ảnh, quay phim, thu thập chứng cứ, ghi chép các tư liệu cần thiết phục vụ công tác giám định nguyên nhân sự cố và lập hồ sơ sự cố trước khi phá dỡ, thu dọn.

Đây là chỗ dễ mất nhất trong thực tế: áp lực thông đường, giải phóng mặt bằng, dọn dẹp cho an toàn — làm trước rồi mới nhớ ra chưa ghi hình. Mà chứng cứ hiện trường mất đi thì không phục hồi được, ảnh hưởng thẳng tới việc phân định trách nhiệm sau này.

Việc quyết định phá dỡ, thu dọn thuộc cơ quan chủ trì giải quyết sự cố, không thuộc chủ đầu tư.

Ai chủ trì giải quyết sự cố công trình xây dựng

Cơ quan chủ trì có bốn quyền: quyết định dừng hoặc tạm dừng thi công, khai thác sử dụng; quyết định việc phá dỡ, thu dọn hiện trường; thông báo kết quả giám định nguyên nhân và yêu cầu khắc phục; xử lý trách nhiệm các bên.

Giám định nguyên nhân sự cố công trình xây dựng và ai trả chi phí

Điều 47 lập Tổ điều tra sự cố gồm đại diện cơ quan chủ trì, các cơ quan liên quan và chuyên gia chuyên ngành kỹ thuật liên quan đến sự cố. Nội dung giám định gồm xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ an toàn của công trình sau sự cố, phân định trách nhiệm và lập hồ sơ giám định.

Về chi phí, khoản 4 chia hai giai đoạn và đều theo một logic: ứng trước rồi truy thu.

Nếu nguyên nhân là bất khả kháng thì khác nhau ở hai giai đoạn: trong thi công thì theo quy định của hợp đồng xây dựng có liên quan; trong khai thác sử dụng thì chủ sở hữu chịu. Cách xác định bất khả kháng xem bài bất khả kháng trong hợp đồng xây dựng.

Hồ sơ sự cố công trình xây dựng gồm bốn phần

Điều 48 giao chủ đầu tư, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý lập hồ sơ gồm:

1. Biên bản kiểm tra hiện trường — tên công trình, hạng mục, địa điểm, thời điểm, mô tả và diễn biến sự cố, tình trạng công trình, sơ bộ thiệt hại và nguyên nhân;
2. Tài liệu thiết kế và thi công liên quan đến sự cố;
3. Hồ sơ giám định nguyên nhân sự cố;
4. Tài liệu liên quan đến quá trình giải quyết sự cố.

Khắc phục nhanh cho công trình phục vụ cộng đồng

Không phải sự cố công trình xây dựng nào cũng chờ giải quyết xong mới được đụng vào. Khoản 5 Điều 46 mở một ngoại lệ hợp lý: với công trình phục vụ lợi ích cộng đồng cần khắc phục nhanh để kịp đáp ứng nhu cầu sử dụng, sau khi đã thu thập chứng cứ hiện trường theo điểm b khoản 3, cơ quan chủ trì có thể cho phép tiếp tục thi công hoặc khai thác và khắc phục đồng thời với quá trình giải quyết sự cố.

Ngoại lệ này vẫn không bỏ qua bước ghi hình hiện trường — nó chỉ cho phép làm song song thay vì tuần tự.

Câu hỏi thường gặp

Xảy ra sự cố công trình xây dựng thì báo cho ai trước?
Ngay lập tức thông báo bằng biện pháp nhanh nhất cho UBND cấp xã nơi xảy ra sự cố và cơ quan cấp trên của chủ đầu tư.

Bao lâu phải báo cáo bằng văn bản?
Trong vòng 24 giờ kể từ khi xảy ra sự cố, gửi UBND cấp tỉnh.

Có được dọn hiện trường ngay không?
Không. Phải chụp ảnh, quay phim, thu thập chứng cứ trước, và việc phá dỡ thu dọn do cơ quan chủ trì giải quyết sự cố quyết định.

Ai trả chi phí giám định nguyên nhân?
Chủ đầu tư ứng trước nếu sự cố xảy ra khi thi công; sau khi phân định trách nhiệm thì bên gây ra sự cố chịu.

Sự cố do bất khả kháng thì ai trả?
Trong thi công thì theo hợp đồng xây dựng; trong khai thác sử dụng thì chủ sở hữu chịu.

Có thiệt hại về người thì báo thêm cho ai?
Bộ Xây dựng và các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền khác.

Đối chiếu ở đâu

Bài này trích Điều 45, 46, 47 và 48 Nghị định 207/2026/NĐ-CP. Bản gốc do Bộ Xây dựng công bố tại trang văn bản pháp luật của Bộ Xây dựng. Sự cố do máy, thiết bị đi theo trình tự riêng — xem bài sự cố do máy, thiết bị thi công. Đánh giá định kỳ khi chưa có sự cố xem bài đánh giá an toàn công trình.