Chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng có quay lại không sau Luật Xây dựng 2025

Có một chuỗi văn bản khiến nhiều người đọc kỹ vẫn kết luận sai. Luật Đường sắt bãi bỏ quy định về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức. Rồi Luật Xây dựng 2025 lại bãi bỏ chính khoản đó của Luật Đường sắt. Vậy chứng chỉ năng lực có quay trở lại không? Không. Bộ Xây dựng đã trả lời rõ, và lý do nằm ở chỗ ít ai để ý.

Chuỗi ba văn bản về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng

Diễn biến theo đúng thứ tự:

• 27/6/2025 — khoản 1 Điều 56 Luật Đường sắt số 95/2025/QH15 bãi bỏ khoản 4 Điều 148 Luật Xây dựng 2014, tức bỏ quy định cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức. Có hiệu lực từ 01/7/2025;
• 07/7/2025 — Bộ Xây dựng ban hành Công văn 6386/BXD-KTQLXD chỉ đạo các Sở dừng cấp mới chứng chỉ năng lực;
• 10/12/2025 — khoản 1 Điều 93 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 lại bãi bỏ khoản 1 Điều 56 Luật Đường sắt.

Đọc tới bước thứ ba, kết luận tự nhiên là: quy định bãi bỏ đã bị bãi bỏ, vậy chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng sống lại, và chủ đầu tư lại phải yêu cầu nhà thầu có chứng chỉ. Đúng câu hỏi này đã được gửi tới Bộ Xây dựng.

Vì sao chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng không quay lại

Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng trả lời bằng cách chỉ vào chính Luật Xây dựng 2025. Khoản 6 Điều 88 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 quy định nguyên văn:

“Tổ chức tham gia hoạt động xây dựng tự công khai thông tin về năng lực hoạt động xây dựng trên trang thông tin điện tử của Bộ Xây dựng. Thông tin về năng lực của tổ chức công khai là cơ sở để các chủ đầu tư tham khảo khi lựa chọn nhà thầu.”

Và theo khoản 1 Điều 94, từ 01/7/2026 tổ chức tham gia hoạt động xây dựng phải tự công khai thông tin năng lực trên trang thông tin điện tử của Bộ Xây dựng, và không yêu cầu phải có chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng.

Nói cách khác, việc bãi bỏ khoản 1 Điều 56 Luật Đường sắt không phải là khôi phục chế định cũ, mà là dọn dẹp kỹ thuật: quy định đã được chuyển hẳn vào Luật Xây dựng 2025, nên điều khoản sửa đổi nằm nhờ ở Luật Đường sắt không còn cần thiết nữa.

Hiểu theo cách khác sẽ dẫn tới hậu quả thật: bên mời thầu đưa yêu cầu chứng chỉ năng lực vào hồ sơ, trong khi nhà thầu không có cách nào xin được vì thủ tục đã dừng từ 2025.

Chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng đã cấp có còn giá trị

Chứng chỉ đã cấp không bị thu hồi, nhưng vai trò của nó đã đổi. Điều 41 Nghị định 212/2026/NĐ-CP liệt kê các nội dung tổ chức phải tự công khai, trong đó có mục hạng và lĩnh vực hành nghề theo chứng chỉ năng lực đã được cấp — kèm hai chữ “nếu có”.

Hai chữ đó nói lên tất cả: chứng chỉ cũ được ghi nhận như một thông tin tham chiếu, không còn là điều kiện bắt buộc. Doanh nghiệp mới thành lập không có chứng chỉ vẫn tham gia hoạt động xây dựng bình thường.

Bỏ chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng không có nghĩa là bỏ điều kiện

Đây là hiểu lầm ngược lại, cũng phổ biến không kém. Trước câu hỏi doanh nghiệp mới thành lập cần gì để tham gia dự án vốn ngân sách nhà nước, Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng trả lời hai ý: tổ chức không yêu cầu chứng chỉ năng lực, nhưng vẫn phải đáp ứng các điều kiện năng lực theo pháp luật xây dựng đối với lĩnh vực tương ứng.

Thứ thay đổi là cách kiểm tra. Công văn 6386/BXD-KTQLXD hướng dẫn chuyển việc đánh giá năng lực tổ chức sang khâu thẩm định dự án và thiết kế xây dựng, do cơ quan chuyên môn về xây dựng thực hiện. Từ tiền kiểm bằng thủ tục cấp chứng chỉ sang hậu kiểm và kiểm tra trong từng dự án.

Doanh nghiệp phải làm gì

• Tự công khai thông tin năng lực theo sáu nội dung tại Điều 41 Nghị định 212 — chi tiết ở bài bỏ chứng chỉ năng lực doanh nghiệp, tự công khai thay thế;
• Rà lại hồ sơ năng lực dùng để chào thầu, thay phần viện dẫn chứng chỉ bằng dẫn chiếu tới thông tin công khai và hợp đồng tương tự;
• Chuẩn bị cho khâu thẩm định, vì đây mới là nơi năng lực được kiểm tra thật.

Với bên mời thầu, phần cần sửa trong hồ sơ nằm ở bài hồ sơ mời thầu cần sửa gì khi Nghị định 212/2026 có hiệu lực.

Câu hỏi thường gặp

Luật Xây dựng 2025 bãi bỏ khoản của Luật Đường sắt, vậy chứng chỉ năng lực có quay lại không?
Không. Quy định tự công khai đã nằm ngay trong khoản 6 Điều 88 và khoản 1 Điều 94 Luật Xây dựng 2025, nên khoản sửa đổi nằm nhờ ở Luật Đường sắt không còn cần thiết.

Chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của công ty tôi còn hạn thì sao?
Không bị thu hồi. Điều 41 Nghị định 212 vẫn cho công khai hạng và lĩnh vực theo chứng chỉ đã cấp, nhưng đó là thông tin tham chiếu, không phải điều kiện.

Bên mời thầu còn được yêu cầu chứng chỉ năng lực không?
Không nên, vì nhà thầu không có cách nào xin được — thủ tục cấp đã dừng từ 2025.

Doanh nghiệp mới thành lập có tham gia dự án vốn ngân sách được không?
Được. Nhưng vẫn phải đáp ứng điều kiện năng lực theo pháp luật xây dựng, và sẽ bị đánh giá trong khâu thẩm định dự án, thiết kế.

Công khai thông tin ở đâu?
Trên trang thông tin điện tử của Bộ Xây dựng, địa chỉ csdlhdxd.gov.vn theo Điều 41 Nghị định 212/2026/NĐ-CP.

Nội dung trả lời của Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng được đăng tại mục hỏi đáp của Bộ Xây dựng. Vì chuỗi văn bản ở đây khá rối, khi cần chắc chắn cho một gói thầu cụ thể hãy đối chiếu bản gốc Luật Xây dựng 2025 và hỏi cơ quan chuyên môn về xây dựng tại địa phương.

Cơ chế tự công khai năng lực nằm ở khoản 6 Điều 88 — xem Điều 88 Luật Xây dựng 2025.