Điều 88 Luật Xây dựng 2025: ai phải có chứng chỉ hành nghề, ai không

Điều 88 Luật Xây dựng 2025 là điều khoản gốc quyết định ai trong ngành xây dựng phải có chứng chỉ hành nghề và ai thì không. Bảy khoản của nó thay thế toàn bộ Điều 148 Luật Xây dựng 2014, cắt danh sách chức danh phải có chứng chỉ từ chín nhóm xuống năm, xoá hẳn chế định chứng chỉ năng lực tổ chức, và bỏ luôn kỳ sát hạch. Dưới đây là nguyên văn từng khoản, những gì đã đổi so với luật cũ, và một điểm vênh giữa luật và nghị định hướng dẫn mà người làm về chi phí đầu tư xây dựng sẽ vấp phải.

Điều 88 Luật Xây dựng 2025 quy định những gì

Điều 88 nằm trong Chương VI Điều kiện năng lực hoạt động xây dựng của Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026. Tên đầy đủ của điều là Năng lực của tổ chức, cá nhân hoạt động xây dựng. Bảy khoản chia thành ba nhóm nội dung:

• Khoản 1 và 2 — phân đôi các chức danh: nhóm phải có chứng chỉ hành nghề, và nhóm chỉ cần đủ điều kiện năng lực, kinh nghiệm;
• Khoản 3, 4, 5 — nhà thầu nước ngoài, hành nghề kiến trúc, và trách nhiệm của chủ đầu tư khi chọn nhà thầu;
• Khoản 6 và 7 — tổ chức tự công khai năng lực, và phần giao Chính phủ quy định chi tiết.

Khoản 1 Điều 88: năm nhóm chức danh phải có chứng chỉ hành nghề

Nguyên văn khoản 1:

Cá nhân đảm nhận chức danh trong hoạt động xây dựng phải có chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng tương ứng theo quy định của Luật này bao gồm chủ nhiệm, chủ trì lập thiết kế quy hoạch đô thị và nông thôn; chủ nhiệm khảo sát xây dựng; chủ nhiệm, chủ trì thiết kế, thẩm tra thiết kế xây dựng; giám sát thi công xây dựng; chủ trì xác định, thẩm tra và quản lý chi phí đầu tư xây dựng. Chứng chỉ hành nghề được phân thành hạng I, hạng II và hạng III.

Năm nhóm, ngăn nhau bằng dấu chấm phẩy. Bốn nhóm đầu có đường đi rõ ràng: lập quy hoạch đô thị và nông thôn, khảo sát xây dựng, thiết kế và thẩm tra thiết kế, giám sát thi công. Nhóm thứ năm — chi phí đầu tư xây dựng — thì không, và phần cuối bài giải thích vì sao.

Ba hạng I, II, III giữ nguyên như luật cũ. Việc xếp hạng và phạm vi từng hạng nằm ở Nghị định 212/2026/NĐ-CP.

Khoản 2: ba chức danh không cần chứng chỉ nhưng vẫn phải đủ điều kiện

Cá nhân đảm nhận chức danh chỉ huy trưởng công trường, chủ trì kiểm định xây dựng, giám đốc quản lý dự án đầu tư xây dựng phải đáp ứng điều kiện năng lực, kinh nghiệm nghề nghiệp.

Đây là khoản hay bị đọc nhầm theo hướng dễ dãi. Không cần chứng chỉ không có nghĩa là không cần điều kiện — chỉ đổi cách chứng minh, từ cầm tấm chứng chỉ sang xuất trình hồ sơ năng lực và kinh nghiệm. Điều kiện cụ thể của ba chức danh này nằm ở Điều 38 Nghị định 212/2026, chi tiết trong bài giám đốc quản lý dự án và chỉ huy trưởng công trường.

So với Điều 148 Luật Xây dựng 2014: chín nhóm còn năm

Điều tương ứng trong Luật Xây dựng 2014 là khoản 3 Điều 148. Đặt cạnh nhau mới thấy hết mức độ cắt gọt:

Một chi tiết nữa của luật cũ đã biến mất: khoản 1 Điều 148 từng buộc mọi cá nhân tham gia hoạt động xây dựng phải có văn bằng, chứng chỉ đào tạo do cơ sở đào tạo hợp pháp cấp. Luật 2025 không giữ yêu cầu chung này.

Ba thứ biến mất khỏi luật, đếm được bằng con số

Cách kiểm nhanh và không cãi được: tìm từ khoá trong toàn văn hai luật.

Sát hạch. Điều 149 Luật 2014 đặt “đã qua sát hạch kiểm tra kinh nghiệm nghề nghiệp và kiến thức pháp luật liên quan đến lĩnh vực hành nghề” thành điều kiện thứ ba để được cấp chứng chỉ. Điều 89 Luật 2025 chỉ còn hai điều kiện: có trình độ chuyên môn phù hợp, và có thời gian, kinh nghiệm phù hợp. Không có điều kiện sát hạch.

Chứng chỉ năng lực tổ chức. Khoản 4 Điều 148 Luật 2014 xếp hạng tổ chức I, II, III do Bộ Xây dựng và Sở Xây dựng cấp chứng chỉ năng lực. Khoản 6 Điều 88 thay bằng cơ chế hoàn toàn khác: tổ chức tự công khai thông tin năng lực trên trang thông tin điện tử của Bộ Xây dựng, và thông tin đó là cơ sở để chủ đầu tư tham khảo khi chọn nhà thầu. Chuyện chứng chỉ năng lực có quay lại hay không đã có một chuỗi văn bản gây hiểu nhầm riêng, xem bài chứng chỉ năng lực có quay lại không và cách tự công khai năng lực.

Tổ chức xã hội – nghề nghiệp cấp chứng chỉ. Điểm b khoản 3 Điều 149 Luật 2014 cho phép tổ chức xã hội – nghề nghiệp đủ điều kiện được sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề. Luật 2025 không còn quy định thẩm quyền cấp trong luật nữa. Các hội đã được công nhận chỉ còn xử lý nốt hồ sơ nộp trước 01/7/2026, theo khoản 6 Điều 55 Nghị định 212.

Khoản 7 Điều 88 và lý do nhiều Sở đang tạm dừng nhận hồ sơ

Khoản 7 giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện năng lực, và quan trọng hơn: “quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục cấp, thu hồi chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng”. Luật không tự nói ai cấp chứng chỉ — khác hẳn Luật 2014 vốn ghi thẳng cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Xây dựng cấp hạng I, Sở Xây dựng cấp các hạng còn lại.

Chính vì thẩm quyền được đẩy xuống nghị định nên Nghị định 212/2026 đặt nó ở khoản 1 Điều 31, giao cho Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh. Tỉnh nào chưa ra quyết định phân cấp hoặc uỷ quyền cho Sở Xây dựng thì Sở chưa có căn cứ tiếp nhận hồ sơ. Đó là gốc của việc một loạt Sở tạm dừng nhận hồ sơ cấp chứng chỉ hành nghề từ giữa năm 2026. Xem thêm thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề 2026.

Khoản 4: hành nghề kiến trúc đi theo luật riêng

Khoản 4 tách kiến trúc ra: tổ chức, cá nhân hành nghề kiến trúc thực hiện theo pháp luật về kiến trúc, tức Luật Kiến trúc 2019. Điều này lý giải vì sao thủ tục cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc được xử lý ở một văn bản riêng — Quyết định 975/QĐ-BXD. Trong Nghị định 212, thiết kế kiến trúc công trình cũng được ghi chú rõ là thực hiện theo quy định của pháp luật về kiến trúc.

Điểm vênh giữa khoản 1 Điều 88 và Nghị định 212 về chi phí đầu tư xây dựng

Đây là chỗ người đọc cần cẩn thận nhất, và cũng là chỗ hai văn bản không khớp nhau.

• Luật — khoản 1 Điều 88 liệt kê “chủ trì xác định, thẩm tra và quản lý chi phí đầu tư xây dựng” trong nhóm phải có chứng chỉ hành nghề;
• Nghị định 212 — Điều 28 liệt kê các lĩnh vực cấp chứng chỉ hành nghề, và chỉ có bốn: khảo sát xây dựng, lập quy hoạch đô thị và nông thôn, thiết kế xây dựng, giám sát thi công xây dựng. Chi phí đầu tư xây dựng không nằm trong danh sách;
• Nghị định 212 — khoản 2 Điều 55 còn ghi thẳng: “Đối với cá nhân đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề Quản lý dự án, chứng chỉ hành nghề Định giá xây dựng thì cơ quan có thẩm quyền không thực hiện việc cấp chứng chỉ này.”

Nghị định 212 vẫn thừa nhận chức danh: khoản 3 Điều 3 định nghĩa “chủ trì xác định, thẩm tra và quản lý chi phí đầu tư xây dựng” là một chức danh chủ trì. Nhưng thừa nhận chức danh mà không mở lĩnh vực cấp chứng chỉ tương ứng, lại kèm câu lệnh không cấp, thì trên thực tế không ai xin được tấm chứng chỉ đó.

Hệ quả thực tế thì rõ và kiểm chứng được: cơ quan có thẩm quyền không cấp. Còn việc luật nêu chức danh trong nhóm phải có chứng chỉ mà nghị định không mở lĩnh vực thì hiểu thế nào cho đúng, đây là điểm cần cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, không phải chỗ để tự suy diễn. Nếu công việc của bạn thuộc nhóm này, hãy hỏi Sở Xây dựng tỉnh bằng văn bản và giữ lại câu trả lời. Xem thêm bài bãi bỏ chứng chỉ hành nghề quản lý dự án và định giá xây dựng.

Câu hỏi thường gặp về Điều 88

Khoản 1 Điều 88 Luật Xây dựng năm 2025 gồm mấy chức danh?
Năm nhóm chức danh, ngăn nhau bằng dấu chấm phẩy: chủ nhiệm và chủ trì lập thiết kế quy hoạch đô thị và nông thôn; chủ nhiệm khảo sát xây dựng; chủ nhiệm và chủ trì thiết kế, thẩm tra thiết kế xây dựng; giám sát thi công xây dựng; chủ trì xác định, thẩm tra và quản lý chi phí đầu tư xây dựng.

Chỉ huy trưởng công trường có phải có chứng chỉ hành nghề không?
Không. Khoản 2 Điều 88 xếp chỉ huy trưởng công trường vào nhóm chỉ cần đáp ứng điều kiện năng lực, kinh nghiệm nghề nghiệp. Điều kiện cụ thể ở Điều 38 Nghị định 212/2026.

Còn phải thi sát hạch để được cấp chứng chỉ hành nghề không?
Cụm từ “sát hạch” không xuất hiện lần nào trong Luật Xây dựng 2025. Điều 89 chỉ đặt hai điều kiện là trình độ chuyên môn và thời gian, kinh nghiệm. Trong Nghị định 212, từ này chỉ còn ở điều khoản chuyển tiếp để xử lý hồ sơ nộp trước 01/7/2026.

Chứng chỉ đã cấp theo Luật Xây dựng 2014 còn dùng được không?
Còn. Khoản 5 Điều 55 Nghị định 212/2026 cho tiếp tục sử dụng theo lĩnh vực và phạm vi ghi trên chứng chỉ đến khi hết hạn. Chi tiết ở bài điều khoản chuyển tiếp chứng chỉ hành nghề.

Doanh nghiệp còn cần chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng không?
Không. Cụm từ này không xuất hiện trong Luật Xây dựng 2025. Khoản 6 Điều 88 thay bằng cơ chế tổ chức tự công khai thông tin năng lực trên trang thông tin điện tử của Bộ Xây dựng.

Đối chiếu ở đâu

Toàn văn Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 đăng tại Công báo Chính phủ, phần chứa Điều 88 nằm ở Công báo số 37 ngày 22/01/2026. Bài này trích nguyên văn từ bản Công báo của luật và của Nghị định 212/2026, không dùng bản tóm tắt. Muốn kiểm nhanh một văn bản xây dựng còn hiệu lực hay đã bị thay, xem bảng tra hiệu lực văn bản xây dựng; danh sách nghị định, thông tư hướng dẫn luật mới xem văn bản hướng dẫn Luật Xây dựng 2025.